LIBRARIANMAGAZINE.com

LibrarianMagazine.com นิตยสารบรรณารักษ์ ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๕๓

อกร่อง ร่อง..สวน สายน้ำ ดำเนิน เพลิน IT
เรื่องและภาพโดย สมเกียรติ ฉัตรชื่นยศ
ศูนย์คอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร Email : chatchu1970@gmail.com
___________________________________________________

ดำเนินสะดวก อำเภอและชื่อเรียกตลาดน้ำที่คนไทยเทศรู้จักกันมาหลายสิบปี ผลหมากรากไม้ องุ่นหวาน
สาวงาม ข้าวหลามไม่มี มีแต่ข้าวเหนียวกินกับมะม่วงอกร่องแสนอร่อย หวาน เปรี้ยว มีรากใยให้ติดฟันเล่น จะได้มีอะไร
ทำหลังจากกินเสร็จ เช่น นั่งแคะขี้ฟัน และนั่งดูน้ำในคลองพร้อมฟังเสียงเรือหางยาว บิดดังแสบแก้วหู แต่คนดำเนินก็ทน
กันมาได้ จนเดี๋ยวนี้ความเจริญทางรถยนต์เข้ามา เสียงเรือเริ่มเงียบหายไป หายจนเงียบเชียบ ใจหาย ลมหายใจของวิถี
ชีวิต ลำคลองตลอดจนถึงแม่น้ำค่อยแผ่วลง

            ดำเนินมีร่องส่วนมากมาย ปลูกพืชทุกอย่างจะทำเป็นร่องสวน หลังๆที่นาต่างๆก็เริ่มปรับเปลี่ยนเป็นลักษณะ
ร่องสวน มีการกักเก็บน้ำทำเป็นคันกันน้ำ คันใช้เป็นได้ทั้งกั้นน้ำท่วม และกักเก็บน้ำให้ดินชุ่มชื่น เมื่อปลูกพืช ผัก ผลไม้
เติบโต คุมดิน ความร่มรื่น ร่มเย็นในท้องสวน มีลมโชยมาเป็นห้องแอร์เปิดโล่ง ที่ไม่ต้องเสียค่าไฟแต่อย่างใด เพียงแต่
เปิดใจ ไม่กลัวความร้อนแค่เพียงเดินผ่านชายคาบ้านไปเข้าสวน เข้าสวน คำนี้ผมได้ยินตั้งแต่เป็นเด็ก เป็นลูกหลานชาว
สวน เข้าบ้านยายก็ไปเข้าสวน ปีนต้นไม้ แน่นอนต้นมะม่วง ต้นฝรั่งไทย ต้นใหญ่ สูงสักตึกสองสามชั้น

            ต้นไม้เมื่อก่อน เจริญงอกงามดี พอๆกับความเจริญงอกงามด้านจิตใจของผู้คน ชาวดำเนินยิ้มแย้มแจ่มใส
ผลไม้ ผลหมาก ไปมาหาสู่ถือมาแบ่งปัน ตู๊ๆกันไป แม่ผมใช้คำนี้ตลอดเวลาเมื่อใครให้อะไรมา หรือได้รับของจากงาน
อะไรสักอย่าง หมายถึงเค้าให้อะไรมา เมื่อมีอะไรที่สามารถให้หรือแบ่งปันให้กลับคืนไป ก็จะไม่มีวันลืม ที่จะตู๊กลับไป
ของเล็กของน้อย ไม่ได้มีราคาค่างวดอะไร ส่วนใหญ่ก็เป็นผลหมากผลไม้ตามสวน หรือเมื่อแม่ตัดเย็บเสื้อผ้า ได้เงินเมื่อ
ซื้อของอะไรได้ถ้านึกถึงใครหรือในโอกาสงานใด เช่นงานครบรอบวันตายของทวด ก๋ง ตา ยาย แม่ก็จะนำสิ่งของที่จะไป
ตู๊ให้กับคนที่เคยมีน้ำใจกัน ไม่เคยลืม ตู๊ๆกันไป

สายธารแห่งน้ำใจ กับสายน้ำในลำคลอง ที่อาจจะมีเรื่องราววิถีชีวิต ไหลมาตลอด เริ่มจากตกลงมาจากฟ้า
ลงเขา ภูเขานะครับ ไม่ใช่เขาและเธอ เธอและเค้า เธอรักฉัน เรารักกัน อ้าว น้ำเน่าสะแล้ว ถูกดูดไว้ด้วยต้นไม้ ที่เป็น
ฟองน้ำ แต่ฟองน้ำกำลังลดขนาดลงอย่างฮวบฮาบมากมาย หายไปทีละพันๆๆไร่ ไอ้พวกเวร อุ๊บ! ขอโทษครับใช้คำไม่
เหมาะสมไปหน่อยมาก ไหลต่อลงมาตามคลอง มารวมเป็นแม่น้ำ ลงทะเล ไป ขั้วโลกใต้ ขั้วโลกเหนือ ลอยกลับมาตาม
ภูเขาที่คอยดักจับ ดึง ดูด น้ำเหล่านั้นลงมา กลับสู่ดินและโลก เกิดเรื่องราวตำนาน วัฒนธรรม มากมายระหว่างการเดิน
ทางของน้ำ ลม แสงแดด พลังงานต่างๆ สัมพันธ์กับวิถีชีวิต คน สัตว์ ต้นไม้ ธรรมชาติต่างๆ ถ้าเทียบไปก็นึกจากพลังงาน
เป็นข้อมูล เพราะพลังงานคือข้อมูล ถ้าจำไม่ผิดมีการคิดค้นในการหา จับสัญญาณ จากดวงดาว ฟากฟ้า องค์การระดับ
โลกต่างๆ พยายามติดต่อกับโลกอีกโลก หรือโลกต่างๆในจักรวาล กาลนานโพ้น เอแล้วจักรวาลข้อมูลในโลกเราจะมีไหม
ถ้าการส่งต่อ หรือจดจำข้อมูลมีอยู่ในธรรมชาติ การแลกเปลี่ยน ถ่ายเท ส่งต่อ ข้อมูลหรือพลังงานระหว่างหรือใน
ธรรมชาติ ทำให้เราต้องคิดค้นจนเกิดเทคโนโลยีต่างๆในโลกมากมาย และเทคโนโลยีที่เริ่มมีส่วนในการเปลี่ยนแปลง
ของโลกอย่างมากมายคือ เทคโนโลยีด้านสารสนเทศและการสื่อสารและเทคโนโลยีอื่นๆที่เกี่ยวข้อง

          อ้าวแล้วดำเนินหายไปไหนแล้ว อยู่ตรงไหนล่ะ ดำเนิน การเดินทาง มะม่วงอกร่อง แหล่งสะสมพลังงานที่ออก
เป็นรสชาติ หวาน เปรี้ยว มีตลาดน้ำแห่งแรกตลาดเหล่าตั๊กลัก ปากคลองลัดพลี คลองลัดไปราชบุรี คลองลัดราชบุรี
คลองลัดราดรี คลอดลัด...พลี ตัดการดำเนินทางน้ำจากคลองดำเนินสะดวกไปเมืองราชบุรี คลองดำเนินขุดขึ้นตั้งแต่
รัชกาลที่สี่ เพื่อต่อเชื่อมแม่น้ำแม่กลองกับแม่น้ำท่าจีน ใช้เป็นเส้นทางคมนาคม เส้นทางการค้าขาย จนเกิดคลองเล็ก
คลองน้อยมากมาย และตลาดน้ำก็ลอยอยู่บนน้ำ บนเรือ ลอยไปมา ทำมาค้าขาย ทำมาหากิน แลกเปลี่ยน ผลหมากราก
ไม้ พูดคุย เล่าเรื่อง แลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร ละครทีวี นินทากาเลเหมือนเทน้ำ สงบสุ้ข สงบสุข เด็กๆกระโดดน้ำเล่น
น้ำยังกลืนกินได้ หวานคอ บางทีก็มีก้อน...ลอยมาให้ผะอืดผะอมหรือไม่ก็คงได้กินเขาท้องไปไม่มากก็น้อยถือว่าเป็นการ
ถ่ายทอดข้อมูลจากแม่น้ำสู่ตัว เด็กๆเมื่อก่อนถึงเล่นน้ำกันไม่เบื่อไม่หน่าย ร้อน แม่เผลอเมื่อใดเป็นกระโดดน้ำ

          แต่วิถีชีวิตริมน้ำลำคลองเหล่านั้นอันตรธารหายไป โลกหมุนไป กระแสวัฒนธรรม การทำมาหากิน ทางน้ำ เลือน
หาย ตลาดน้ำเป็นแค่สัญลักษณ์ของการท่องเที่ยวทางน้ำ แต่ก็เริ่มถูกฟื้นฟู (หรือหายใจไม่ออกเพราะคนแห่แหน)ให้เป็น
แหล่งท่องเที่ยว และปั๊มให้หัวใจเต้นสำหรับบางตลาดที่หายใจรายรินได้ค่อยฟื้นขึ้นมา บางตลาด ฟื้นจนโต ผิดรูปร่างไป
ไกลมาก บางตลาดก็เริ่มเรียนรู้และจัดการความผิดพลาดจากบทเรียนของตลาดอื่นๆ ผลกระทบเกิดขึ้นมากมายมหาศาล
ทั้งสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม วิถีชีวิต ที่ถูกกระทบทั้งทางตรง ทางอ้อม แต่เดี๋ยวนี้อ้อมยังไงก็เร็วครับเพราะ เทคโนโลยี
สารสนเทศแจ้งข่าวบอกเล่าแค่กระพริบตาไม่ว่าอยู่ที่ไหนของประเทศผ่านเครือข่ายต่างๆ ทั้งคอมพิวเตอร์ มือถือ ซึ่งตอน
นี้แทบจะบอกได้ว่ารวมกันเป็นเครือข่ายเดียวกัน

           เทคโนโลยีสารสนเทศเริ่มเป็นอีกกระแสน้ำทางข้อมูลที่ถาโถมเข้ามาสู่สังคม กระทบโดยตรงหรืออ้อมก็แล้วแต่
แต่มันเริ่มมากขึ้นๆ ข้อมูลที่ไหลบ่า ไม่มีการจัดการข้อมูลอย่างตามธรรมชาติ อย่างที่สมควรตามบริบท ตามสภาพแวด
ล้อมที่ควรจะเป็นของสังคม ไม่เปลี่ยนแปลงไปตามกระแส เหมือนกับชาวริมคลองที่น้ำไหลขึ้นลงอย่างไร ก็ยังคงวิถีชีวิต
ไว้ได้ หรือทำอย่างไรให้เพิ่มเติมข้อมูลดีงามลงไปในกระแสน้ำของข้อมูลอย่างไร เพื่อให้กระแสน้ำนี้ได้คงความหวานชื่น
ควบไปกับโลกความเป็นจริงที่ไม่เป็นการเบียดเบียนกันและกัน และมีการตั้งรับได้อย่างดีหรือทันท่วงที

           ตอนนี้ตลาดน้ำเหล่าตั๊กลักยังมีคนจากหลากหลายรุ่นอายุอาศัยอยู่รอบตลาดน้ำ เริ่มรวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชน
เริ่มจัดกิจกรรม เริ่มเผยแผ่รูปภาพ ชักชวนผู้คนให้มาเที่ยว ผ่านอินเทอร์เน็ต มีร้านกาแฟหัวมุมคลองลัดพลีเปิดบริการใน
สภาพเป็นบ้าน ตลาดสองชั้นฝั่งตรงข้ามกัน ก็มีผู้คนอาศัยอยู่เหมือนเดิม เตรียมต้อนรับอย่างค่อยเป็นค่อยไปกับผู้ที่จะมา
เยี่ยมเยียน ตลาดเริ่มจัดกิจกรรมตามฤดูกาล เช่นงานองุ่นหวาน งานมะม่วงอกร่อง และงานตามวัฒนธรรม ศาลเจ้าและ
อื่นๆ เพื่อให้ผู้คนได้ค่อยๆกลับมาปรับตัวหลังจากที่ห่างจากวิถีชีวิตริมคลองไปนาน นั่งเล่นห้อยขาลงในน้ำ หรือ นั่งเล่น
ดื่มกินกาแฟที่บ้านหัวมุมคลอง ลมพัดเย็นหายร้อนชื่นใจกับการพาแม่ไปนั่งเล่นพูดคุยเรื่องราวต่างๆ ตั้งแต่ตลาดน้ำแห่ง
แรกเหล่าตั๊กลั๊กนี้ได้เกิดขึ้นเมื่อหลายสิบปีก่อน จนเหตุการณ์ที่ตลาดมันเริ่มเสื่อม ไปเกิดตลาดน้ำดำเนินสะดวกที่โด่งดังรู้
จักกันทั่วไป ณ ตอนนี้ ที่อีกฟากฝั่งหนึ่ง คนรุ่นเก่า รุ่นแม่ รุ่นอา น้า นั่งคุยกันได้นานสองนานสามนาน ลำดับเหตุการณ์
จนถึงตามหาญาติหรือคนรู้จัก ไล่เรียงจนแม่ผมหาญาติรุ่นเดียวกันเจอ แต่ก็เกือบใจหายเมื่อต้องไปเยี่ยมที่โรงพยาบาล

เรื่องราวที่คนรุ่นแม่ ไล่มาจนถึงคนรุ่นเรา เริ่มปะติดปะต่อ กันขึ้นมา ในขณะที่ผมนั่งฟังอยู่ มีเครื่องคอมพิวเตอร์
โน๊ตบุ๊คอยู่ตรงหน้า นั่งทำงานไปฟังไป อยากที่จะบันทึกการสนทนาพาทีนั้น แล้วนำมาแบ่งปัน หรือ ทำเรียลลิตี้โชว์ ไม่
รู้ว่าจะมีที่ไหนเป็นเจ้าภาพ จะเป็นการท่องเที่ยว จังหวัด หรือ จากหน่วยงานของผมเอง มหาวิทยาลัยศิลปากร ทำการ
บันทึกหรือส่งการสนทนาสดๆนั้นขึ้นบนเครือข่ายให้คนได้สามารถเข้าดู เห็น ฟัง การสนทนา ที่มีข้อมูลจากรุ่นสู่รุ่น ข้อมูล
ทุกด้านที่คนแต่ละรุ่นนำมาแบ่งปันกัน ข้อมูลพร้อมความรู้สึกดีดี อารมณ์เฮฮาเรื่องเล่าตามวัยต่างๆ ที่ไม่มีการจัดฉาก
เพียงเราช่วยจัดแจงและเตรียมการดูแล ให้คนแต่ละรุ่นได้มาพบปะพูดคุย ร้องเล่นดนตรี สังสรรค์

จนบรรยากาศเดิมเดิมเริ่มกลับมา เริ่มต่อติดกับภาพเดิมที่ถึงจะมีการเปลี่ยนแปลงไปในทางกายภาพ ทาง
รถยนต์ ทางน้ำ แต่เรื่องราวที่เล่าท่ามกลางสายลมเย็น คนรุ่นต่างๆที่จิตใจดีงาม แค่ได้ฟังการพูดคุย ก็น่าจะเป็นความรู้ที่
ผสมผสานไปความรู้สึกดีๆ ผสานความห่างเหิน การทิ้งรกร้างทางวิถีชีวิตและวัฒนธรรมช่วยกันทำให้กลับมา ช่วยกันปัด
ฝุ่นนำขึ้นมาใหม่ เพิ่มลมหายใจซึ่งกันและกัน เครือข่ายสื่อสารและสารสนเทศเป็นถนนอีกสายที่จะนำเรื่องราวต่างๆจาก
ทุกชุมชนตามกระแสน้ำริมคลอง ให้มาบรรจบไปด้วยกัน และไม่รบกวนซึ่งกันและกัน เราจะได้นั่งพูดคุย ดูกระแสน้ำใน
คลอง ลมพัดเย็น ฟังเรื่องราว นำความคิดมาต่อยอด ช่วยกันคิด ช่วยกันระวัง เป็นที่รวมเรื่องราวญาติพี่น้อง เป็นศูนย์
กลางข้อมูลที่มีชีวิตต่อกันไป คนไอทีอย่างเราๆน่าจะได้เพลิดเพลิน และ PLEARN กับการได้นั่งจิบชา กาแฟ ฟังเรื่องราว
จากผู้คนแถวนั้น ร่วมเสวนาไปด้วยกัน ไปในบรรยากาศที่ยังมีความเป็นอยู่ของผู้คน ทำมาหากินกันตัวเป็นเป็น เพียงแต่
อาจจะน้อยไปเยอะและมีเพียงเสาร์ อาทิตย์ แต่เราคนไอทีน่าจะมีส่วนร่วมในชุมชุนด้วยวิธีการที่แนบเนียน และไม่รบกวน
คนและสภาพแวดล้อมของชุมชนแถวนั้นและที่อื่นๆของประเทศ เพลิ้นเพลินคนIT เรื่องราวต่างๆที่ค่อยถ่ายทอดขึ้นมาบน
โลกออนไลน์เชิญพินิจได้ที่ (http://www.facebook.com/laotakluck)

___________________________________________________

ป.ล. ลืมแจ้งให้ทราบ แม่ผมใช้หม้อหุงข้าวดิจิตอล เป็นแล้วนะครับ แล้วก็เริ่มเข้าใจและใช้ฟังก์ชั่นตั้งเวลาหุงข้าวสุกได้แล้ว ต่อไปว่าจะให้แกลองหัดทำเค้กจากหม้อดิจิตอล คงเรียกแกได้ว่า คุณยายดิจิตอล