lib
 

นิตยสารบรรณารักษ์ ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๘  ตุลาคม ๒๕๕๑

 




Dissertation & Research Clinics

โดย
อังคณา สุริวรรณ์
บรรณารักษ์ ห้องสมุดคณะเภสัชศาสตร์ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยมหิดล
 
   

   
  


     

     

   
 
 
    
 


    
 
 
     
 




 

 
 
อีกบทบาทหนึ่งที่สำคัญของบรรณารักษ์
ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา คือ
บริการช่วยค้นคว้าเพื่อทำวิทยานิพนธ์ของนักศึกษาบัณฑิต การทำภาคนิพนธ์หรือ
ปริญญานิพนธ์ของนักศึกษาปริญญาตรี รวมถึงการศึกษาค้นคว้าของนักวิจัย นอก
เหนือจากการกำกับดูแลของอาจารย์ที่ปรึกษาแล้ว บรรณารักษ์ยังมีหน้าที่ช่วย
เหลือและให้คำแนะนำเพื่อให้การดำเนินวิทยานิพนธ์และงานวิจัยไปได้ด้วยความ
สะดวกและราบรื่น

เริ่มตั้งแต่การค้นหาสารสนเทศ
เพื่อประกอบการตัดสินใจในการกำหนดหัวข้อ
วิทยานิพนธ์หรืองานวิจัย ซึ่งนักศึกษาหรือนักวิจัยมักจะมี subject area ที่สนใจ
หรือมีความถนัดในด้านใดด้านหนึ่งอยู่แล้ว ในการดำเนินวิทยานิพนธ์หรือการทำ
วิจัยจะเริ่มต้นที่การค้นหาวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องเพื่อนำมาเขียนโครงร่างและออก
แบบการวิจัย การวิเคราะห์ข้อมูล การเขียนรายงานผลการวิจัย รวมถึงการเขียน
รายการอ้างอิงและบรรณานุกรม ซึ่งขั้นตอนต่าง ๆ เหล่านี้จำเป็นต้องอาศัยแหล่ง
ข้อมูลทั้งจากภายในห้องสมุดและแหล่งสารสนเทศอื่น ๆ เช่น ห้องสมุดสถาบัน
และองค์กรต่าง ๆ แหล่งสารสนเทศอิเล็กทรอนิกส์ เป็นต้น

บทความนี้จะกล่าวถึงแหล่งสารสนเทศที่จะเป็นประโยชน์ทั้งต่อผู้ทำวิทยา
นิพนธ์หรือนักวิจัย และเป็นแนวทางการให้บริการช่วยค้นคว้าเพื่อทำวิทยานิพนธ์
และงานวิจัยของห้องสมุด ซึ่งในปัจจุบัน สถาบันอุดมศึกษาหรือสถาบันทางวิชา
การหลายแห่งได้กำหนดเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ที่จะเป็นมหาวิทยาลัยวิจัย
หรือ เป็นหน่วยงานแห่งการวิจัยในสาขาต่าง ๆ ห้องสมุดจึงเป็นส่วนสนับสนุนให้
หน่วยงานสามารถบรรลุเป้าหมายดังกล่าวได้

ผู้เขียนได้เคยไปเยี่ยมชมงานบริการของห้องสมุดหลายแห่งที่ได้ให้ความสำคัญ
กับงานบริการค้นคว้าเพื่อการทำวิทยานิพนธ์หรืองานวิจัย โดยการจัดเป็นแผนก
หรือมุมให้บริการโดยเฉพาะ มีการตั้งชื่อหลากหลาย เช่น คลินิกวิทยานิพนธ์
Research Consultation Services, Thesis Consult Corner, Dissertation
Consultation Clinics และ Personalized Research Clinics เป็นต้น

 
 
 
การบริการสารสนเทศและองค์ความรู้เพื่อการทำวิทยานิพนธ์และวิจัย มีหลายประเภท ดังนี้

1. Finding Library Materials การสืบค้นรายการบรรณานุกรมออนไลน์เพื่อค้นหาทรัพยากรสารสนเทศของห้องสมุด

รายการบรรณานุกรมออนไลน์ (OPAC) เป็นเครื่องมือสืบค้นอันดับแรก ๆ ที่ผู้แสวงหาสารสนเทศ นึกถึง เนื่องจากห้องสมุดเป็นแหล่งสารสนเทศใกล้ตัว สามารถหยิบใช้หรือยืมไปศึกษาค้นคว้าได้ทันที ที่ต้องการ เข้าสืบค้นได้จากเว็บไซต์ของห้องสมุด โดยใช้ช่องทางการสืบค้นจาก ชื่อผู้แต่ง ชื่อเรื่อง หัวเรื่อง คำสำคัญ หมายเลข ISBN และเลขหมู่ เช่น
สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยมหิดล http://www.li.mahidol.ac.th/index-tha.php
สถาบันวิทยบริการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย http://library.car.chula.ac.th/
สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ http://www.lib.ku.ac.th/html/page.php?page=main

ในการสืบค้นอาจมีการกำหนดหัวเรื่อง (Subjects) ให้เฉพาะเจาะจงเพื่อค้นหาวิทยานิพนธ์ โดยเฉพาะ โดยใช้คำค้นดังตัวอย่างต่อไปนี้
คำค้นที่ระบุว่าเป็น วิทยานิพนธ์ หรือ งานวิจัย เช่น
Mahidol University. Faculty of Pharmacy – dissertations
Dissertations, Academic
วิทยานิพนธ์
วิจัย
หรือ การสืบค้นจากหัวเรื่องที่เป็นชื่อหลักสูตรหรือชื่อปริญญาของวิทยานิพนธ์ เช่น
Pharmaceutics (Mahidol University 2005)
M.Sc. (2005)
Ph.D.

หรือ การสืบค้นด้วยหัวเรื่องที่สนใจทั่วไปเสียก่อน แล้วจำกัดผลการสืบค้น (Limit search) โดยกำหนดประเภทของทรัพยากร (Material type) ให้แสดงรายการที่เป็นวิทยานิพนธ์หรือ วิจัย เท่านั้น

2. Reference Tools ทรัพยากรสารสนเทศเพื่อการทำวิทยานิพนธ์และวิจัยมีอยู่หลายประเภท ได้แก่

Bibliographies & Abstracts for Review Literature หนังสือรวบรวมบรรณานุกรมและสาระสังเขปวิทยานิพนธ์หรืองานวิจัยของสถาบันต่าง ๆ เพื่อศึกษาวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. คณะสัตวแพทยศาสตร์. บทคัดย่อวิทยานิพนธ์ 2536-2547. กรุงเทพฯ: คณะ, 2547.

มหาวิทยาลัยมหิดล. คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์. บทคัดย่อวิทยานิพนธ์ปีการศึกษา 2547. นครปฐม: คณะ, 2548.

สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ. บัณฑิตวิทยาลัย. รวมบทคัดย่อวิทยานิพนธ์บัณฑิต วิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ปีการศึกษา 2548. กรุงเทพฯ: วิทยาลัย, 2548.

มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. บทคัดย่อโครงการวิจัยประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2536-2544. อุบลราชธานี : งานส่งเสริมการวิจัย กองแผนงาน สำนักงานอธิการบดี, 2545.

สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ. ทำเนียบผลการวิจัยภายใต้โครงการร่วมมือกับ ต่างประเทศของสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ พ.ศ. 2529-2540 : ไทย-ยุโรป

ไทย-ประเทศอื่น ๆ และไทย-อาเชี่ยน. กรุงเทพฯ : กองแปลและวิเทศสัมพันธ์ สำนักงาน คณะกรรมการการวิจัยแห่งชาติ, 2541.

สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ. ศูนย์ข้อสนเทศการวิจัย/ภารกิจข้อมูลวิจัยและการบริหาร จัดการข้อมูล. บรรณานุกรมรายงานวิจัยและวิทยานิพนธ์ 2549 [Computer file]. กรุงเทพฯ: สำนักงาน, 2549.

Proceedings Research Article
บทความวิจัยนำเสนอในการประชุมในหนังสือรายงานการประชุมสาขาวิชาต่าง ๆ เช่น

มหาวิทยาลัยนเรศวร. สถาบันบริหารการวิจัยและพัฒนา. การประชุมทางวิชาการนเรศวรวิจัย ครั้ง ที่ 4: การบริหารนวัติกรรม, 28-29 กรกฎาคม 2551 ณ อาคารคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. พิษณุโลก: สถาบัน, 2551.

มหาวิทยาลัยมหิดล. บัณฑิตวิทยาลัย. การประชุมเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาของ ประเทศไทย ครั้งที่ 2, วันที่ 26-27 เมษายน พ.ศ.2544 ณ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. นครปฐม: วิทยาลัย, 2544.

มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. คณะวิทยาศาสตร์. การประชุมวิชาการและเสนอผลงานวิจัย “มมส วิจัยและพัฒนา ครั้งที่ 2”. มหาสารคาม: คณะ, 2545.

Thesis / Dissertation Database or Research Database ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ หรือ ฐานข้อมูลงานวิจัย เช่น

ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์มหาวิทยาลัยของไทย : http://dcms.thailis.or.th/dcms/basic.php

ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย (Thai Thesis Online) : http://thesis.stks.or.th/

ฐานข้อมูลงานวิจัยและวิทยานิพนธ์ สนง.คณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ : www.riclib.nrct.go.th

ฐานข้อมูลศูนย์รวมงานวิจัยวิชาการ TopScholar : http://topscholar.org/

ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ การค้นคว้าอิสระ งานวิจัย และวารสาร (มหาวิทยาลัยขอนแก่น) :
http://dcmskku.kku.ac.th/kku/main.nsp?view=DCMS

ฐานข้อมูลผลงานวิจัย คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
http://www.pharmacy.mahidol.ac.th/eng/research_pub.php

ฐานข้อมูล Dissertation Abstract Online: http://proquest.umi.com/pqdweb?RQT=302&cfc=1

ฐานข้อมูล PDF Dissertation Full Text : http://ebook.thailis.or.th/

ฐานข้อมูล WorldCat Dissertations and Theses


Internet resources แหล่งสารสนเทศบนอินเตอร์เน็ตที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับวิทยานิพนธ์และงานวิจัยของสถาบัน อุดมศึกษาและสถาบันการศึกษาอื่น ๆ ทั่วโลก เช่น

ฐานข้อมูลสืบค้นสิทธิบัตร : http://www.toryod.com

ฐานข้อมูลสำนักงานสิทธิบัตรยุโรป (European Patent Database) http://www.epo.org/

Digital Library of MIT Theses : http://dspace.mit.edu/handle/1721.1/7582

Australasian Digital Theses Program : http://adt.caul.edu.au/



Personal Resources
แหล่งสารสนเทศที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง เพื่อขอคำแนะนำหรือเป็นที่ ปรึกษา ในเนื้อหามักจะมีประวัติ ผลงาน และข้อมูลการติดต่อ เช่น

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กองส่งเสริมและประสานงานวิจัย. ฝ่ายวิจัย. ทำเนียบนักวิจัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: ฝ่าย, 2538.

มหาวิทยาลัยขอนแก่น. คณะเภสัชศาสตร์. ฝ่ายวิจัย. ทำเนียบนักวิจัยคณะเภสัชศาสตร์ มหา วิทยาลัยขอนแก่น. ขอนแก่น: ฝ่าย, 2540.

สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ. ศูนย์ข้อสนเทศการวิจัย. ทำเนียบผู้ทรงคุณวุฒิในประเทศ ไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงาน, 2543.

ศูนย์รวมงานวิจัย วิชาการ TopScholar. ทำเนียบนักวิจัย. : http://topscholar.org/hall-of-fame/


3. Document Delivery Services หากสืบค้นแล้วไม่มีเอกสารฉบับเต็มในห้องสมุด สามารถใช้บริการสั่งซื้อวิทยานิพนธ์ฉบับเต็ม หรือ สำเนาบทความต่าง ๆ จากแหล่งสารสนเทศต่าง ๆ ดังนี้

Inter Library Loan / Document Delivery Services ผ่านห้องสมุดที่สังกัด
ฐานข้อมูล Journal Link : http://www.journallink.or.th/

ศูนย์ประสานงานสารนิเทศสาขาแพทยศาสตร์ สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยมหิดล SEAMIC/EDDS (Southeast Asian Medical Information Center/Electronic Document Delivery Service) ผ่านห้องสมุดที่สังกัด เพื่อส่งต่อไปยัง สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยมหิดล

British Library. Document Supply Centre. British Theses Service

UMI Dissertations Services

4. Research Method Guide แหล่งสารสนเทศเพื่อแนะนำวิธีการดำเนินการวิจัยในขั้นตอนต่าง ๆ เช่น

กัลยา วานิชย์บัญชา. การวิเคราะห์ข้อมูลหลายตัวแปร. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ภาควิชาสถิติ คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย,
2551.

จรัญ จันทลักขณา. สถิติ : การวิเคราะห์และการวางแผนงานวิจัย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 2549.

ชาญชัย อาจิณสมาจาร. การสร้างแบบสอบถามเพื่อการวิจัย. [ม.ป.ท. : ม.ป.พ.], 2549.

บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์. เทคนิคการสร้างเครื่องมือรวบรวมข้อมูลสำหรับการวิจัย. พิมพ์ครั้งที่ 6. นครปฐม: ภาควิชาศึกษาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และ
มนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, 2549.

พิพัฒน์ ลักษมีจรัลกุล. เครื่องมือการวิจัย : เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลทางวิทยาศาสตร์

สุขภาพ. กรุงเทพฯ: ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, 2544.

ลักขณา ไทยเครือ. แนวทางการนำเสนอผลงานวิชาการและโครงร่างวิจัย. เชียงใหม่: ภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่,
2549.

วิษณุ ธรรมลิขิตกุล. กระบวนการวิจัยด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2540.

วีระศักดิ์ จงสู่วิวัฒน์วงศ์. กราฟ ตาราง และสมการสำหรับการวิจัยทางสุขภาพ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550.

ศิริชัย กาญจนวาสี. สถิติประยุกต์สำหรับการวิจัย. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: ภาควิชาวิจัยการศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545.

สุชาติ ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. การใช้สถิติในงานวิจัยอย่างถูกต้องและได้มาตรฐานสากล. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สามลดา, 2548.

อุทุมพร (ทองอุไทย) จามรมาน. การเขียนโครงการวิจัย. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548.

Holtom D and Fisher E. Enjoy writing your science thesis or dissertation! : a step by step guide to planning and writing dissertations and
theses forundergraduate and graduate science students. 1999.

Mauch JE and Park N. Guide to the successful thesis and dissertation : a handbook for students and faculty. 2003.

Slade C and Perrin R. Form and style : research papers, reports, theses. 2008.

Locke LF, Spirduso WW and Silverman SJ. Proposals that work : a guide for planning dissertations and grant proposals. 2007.

5. Academic Writing Guide คู่มือการเขียนวิทยานิพนธ์และรายงานการวิจัย เช่น

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. บัณฑิตวิทยาลัย. คู่มือการพิมพ์วิทยานิพนธ์. กรุงเทพฯ: วิทยาลัย, 2551.
http://www.grad.chula.ac.th/thesis/download.php

นเรศ สุรสิทธิ์. การเขียนวิทยานิพนธ์. กรุงเทพฯ: พี.เอส.เพรส, 2547.

บุญเลิศ เลียวประไพ. การเขียนรายงานการวิจัย. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล, 2531.

มหาวิทยาลัยขอนแก่น. บัณฑิตวิทยาลัย. คู่มือการเขียนวิทยานิพนธ์. ขอนแก่น: วิทยาลัย, 2550. http://gsbooks.gs.kku.ac.th/50/manualthesis/

มหาวิทยาลัยมหิดล. บัณฑิตวิทยาลัย. ข้อกำหนดวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโท-เอก. นครปฐม:วิทยาลัย, 2546.

สิทธิ์ ธีรสรณ์. เทคนิคการเขียนรายงานวิจัย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551.



6. Citation Styles รูปแบบการเขียนรายการอ้างอิง แบ่งเป็นสาขาวิชาต่าง ๆ ดังนี้

• Humanities :
Chicago Style
- Turabian and Chicago Styles Citations
http://www.lib.berkeley.edu/instruct/guides/chicago-turabianstyle.pdf

- Chicago/Turabian Documentation
http://www.press.uchicago.edu/Misc/Chicago/cmosfaq/

- Online Guide to Chicago Style
http://www.bedfordstmartins.com/online/cite7.html
MLA (Modern Language Association) Style

- MLA Citation Style
http://campusgw.library.cornell.edu/newhelp/res_strategy/citing/mla.html

- Online Guide to MLA Style
http://www.bedfordstmartins.com/online/cite5.html


Sciences & Technology :-

ACS (American Chemical Society) Style
- The ACS Style Guide: Citing and Documenting Sources in Chemistry
http://www.lib.uwaterloo.ca/discipline/chem/acs_ref.html

- AMA Citation Style
http://www.liu.edu/cwis/cwp/library/workshop/citama.htm

IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) Style
- Handbook: Documentation IEEE Style
http://www.ecf.utoronto.ca/~writing/handbook-docum1b.html

- Electrical Engineering Citation Style
http://www.lehigh.edu/library/footnote/footee.html


NLM (National Library of Medicine) Style

- NLM Style Guide
http://healthlinks.washington.edu/hsl/styleguides/nlm.html

Vancouver Style
- Introduction to the Vancouver Style
http://www.sussex.ac.uk/library/infosuss/referencing/v_intro.shtml

- International Committee of Medical Journal Editors Uniform Requirements for Manuscripts Submitted to Biomedical Journals: Sample References
http://www.nlm.nih.gov/bsd/uniform_requirements.html


• Social Sciences :-

AAA (American Antropological Association) Style
- Citations and Bibliographic Style for Anthropology Papers
http://www.usd.edu/anth/handbook/bib.htm

APA (American Psychological Association) Style
- APA Style.org
http://www.apastyle.org/elecref.html

- Writer’s Handbook: APA Style Documentation
http://www.lib.nus.edu.sg/lion/s/citeapa.html

Legal Style
- Legal Citation: Using and Understanding Legal Abbreviations
http://library.queensu.ca/law/lederman/legalcit.htm

- Guide to legal style
http://www.lib.nus.edu.sg/lion/llb/citelaw.html

APSA (American Political Science Association) Style
- Writer’s Handbook: AOSA Documentation
http://www.wisc.edu/writing/Handbook/DocAPSA.html

Other - General information on citing web documents
http://www.lib.berkeley.edu/TeachingLib/Guides/Internet/Style.html

- Harvard Style
http://www.lib.nus.edu.sg/lion/s/citeharv.html


7. Research/Thesis Grants ทุนอุดหนุนการวิจัย เช่น

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย : http://www.trf.or.th/

สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ : http://www.nrct.net/index.php

กองทุนการวิจัย คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
http://www.en.kku.ac.th/th/index.php?option=content&task=view&id=624&Itemid=2


การให้บริการ Dissertation & Research Clinics ในห้องสมุดขนาดใหญ่และมีกำลังคนมากนั้นสามารถทำได้อย่างเป็นรูปธรรมและจะเป็นตัวชี้วัดหนึ่งที่สนับ
สนุนการเป็นมหาวิทยาลัยวิจัยหรือหน่วยงานเพื่อการวิจัย แต่ถ้าเป็นห้องสมุดขนาดเล็ก หรือ ห้องสมุดเฉพาะทาง บุคลากรไม่มากนัก บรรณารักษ์อาจจะทำเป็น
Profile เก็บรวบรวมข้อมูล เครื่องมือในการให้บริการตามสาขาวิชาที่หน่วยงานสังกัด เพื่อที่จะนำเสนอได้ทันทีที่มีผู้ต้องการข้อมูลต่าง ๆ ในการทำวิทยานิพนธ์หรือ
ทำวิจัย จะช่วยให้ประหยัดเวลาและเพิ่มคุณค่าให้กับทรัพยากรที่มีอยู่โดยการนำเอามาใช้อย่างคุ้มค่า และประการสุดท้ายที่สำคัญควรหมั่นแก้ไขปรับปรุงข้อมูล
ต่างๆอยู่เสมอ เพราะสารสนเทศรอบตัวเรานั้นเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

 
____________________________________________________________________________________________________________

Related information

Lee D. “Research consultations: enhancing library research skills.” Ref. Libr 2004;no.85 : 169-80.
Cardwell C, Furlong K and O’Keeffe J. “My librarian: personalized research clinics and the academic library.” Res & Strategies 2001;18:97-
111.


LibrarianMagazine.com