ศ.ดร.สุทัศน์ ยกส้าน กับ บรรณารักษ์ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

ผมเป็นผมทุกวันนี้เพราะห้องสมุด .. บทสัมภาษณ์ ศ. ดร. สุทัศน์ ยกส้าน ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- อาจารย์เริ่มใช้ห้องสมุดตั้งแต่เมื่อไหร่ค่ะ ตั้งแต่ผมเป็นอาจารย์เคยสอนที่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตรผมใช้ห้องสมุดมา 35 ปีแล้ว ตอนผมเป็นอาจารย์ ต้องอ่านนิตยสาร วารสาร มากเพื่อใช้ประกอบการสอน ห้องสมุดมีหนังสือทันสมัย ข้อมูลใหม่ๆ ต้องใช้ห้องสมุดมาก ตอนหลังเพิ่มบทบาทในการเป็นนักเขียนด้วย ผมไม่ได้เรียนมาทางนี้โดยตรงจึงต้องอ่านหนังสือมาก จะได้นำข้อมูลไปเขียนและวิธีที่ถูกที่สุด ก็คือมาห้องสมุด ทราบว่าอาจารย์ใช้ห้องสมุดเป็นที่ทำงานใช่มั้ยค่ะ ทุกเช้า ผมยังมาเล่นเทนนิส 1 ชั่วโมง หลังจากอาบน้ำเปลี่ยนเครื่องแต่งตัวแล้ว ก็จะ มาห้องสมุดเพื่อเช็คดูว่าหนังมีอะไรใหม่เข้ามาบ้าง มาเก็บข่าว และ ให้ข่าวคือมา พบเพื่อนๆ บรรณารักษ์ พูดคุยกัน กินกาแฟ แล้วก็ดูหนังสือใหม่ นิตยสารก็ถ่ายเอกสารไป เสร็จแล้วถ้ามีประชุม ก็ไป หากไม่มีประชุมก็ไปทำงานที่ สสวท . ทำหน้าที่เป็นผู้เชี่ยวชาญพิเศษ ที่ห้องสมุด ผมมาทำงานที่ห้องของอาจารย์ ดร.สาโรช บัวศรี เป็นห้องที่ผมขอเข้าไปอยู่ ผมอยู่ห้องสมุดมา 15 ปี ปกติอาจาย์จะทำงานอยู่ที่คณะ แต่ผมมาอยู่ที่นี่ ทำงานได้ไม่มีเงื่อนไขของเวลา เพราะคณะปิดตึกสี่โมงเย็น แต่ห้องสมุดเปิดได้ถึง 2 ทุ่ม มีหนังสือมีเพื่อน มีกาแฟ เพราะหนังสือสมัยนี้แพง หนังสือตำรา นิตยสารแพงมาก ต้องใช้เงินมาก เป็นอาหารที่ คนไม่รู้จักใช้ เป็นการสูญเสีย ผมเล็งเห็นประเด็นนี้ ประเทศชาติเสียเงินในการบำรุงห้องสมุดเยอะมาก เราต้องใช้เรื่องนี้ ออกไปยังสังคม คนก็จะถามว่า อาจารย์ไปค้นมาจากไหน ผมขอบอกว่า ขุมทองแมคแคนน่า อยู่ที่ห้องสมุดนี่เอง ในแง่ของความคุ้มค่า .. ผมได้นำเอาสาระสิ่งที่น่าสนใจ ความรู้ที่ตื่นเต้น ประเด็นที่น่ารู้สิ่งที่ควรรู้ต้องรู้ ออกสู่สังคม ห้องสมุดก็คือลมหายใจ ชีวิตนักเขียนทำไม่ได้ จะเป็นได้ก็เป็นนักแปล จะไม่มีข้อมูลที่วิลิสมาหรา ต้องเก็บข้อมูลหลาย ๆ ด้าน ห้องสมุดเปรียบเหมือนสถานที่ซึ่ง มีทั้งอาหาร มีลมหายใจ และ ยังแถมยังมีห้องน้ำให้ด้วย อาจารย์เขียนหนังสือด้านใดบ้างค่ะ ประวัติศาสตร์ โบราณคดี วิทยาศาสตร์ จิตวิทยา เพราะผมเป็นคนขี้เบื่อ เขียนด้านเดียว มันแคบ ผมอยากถ่ายทอดผู้อ่านให้ร่วมรู้ รับรู้ในสิ่งที่ผมรู้ด้วย ผมต้องดูแลความรอบรู้ของเค้าด้วย ก็เป็นลูกศิษย์ทางไกล เป็นคนที่ติดตามอ่าน อยากเล่าให้เค้าทราบเรื่องดีๆ ผมอยากให้เค้าได้รับความรู้เหมือนเสพอาหารหลายรสชาติ เพราะพวกเค้าไม่มีห้องสมุดแบบที่ผมมี ผมเขียนเป็นบทความลงสารคดี เดือนละเรื่อง ผู้จัดการรายวัน Mymaths สสวท. ไทยอิเล็คทรอนิกส์ นิตยสารเหล่านี้เปิดให้ผม เขียนอะไรก็ได้ มีเสรีภาพในการเลือกเรื่องลง ตามปกติ Mymaths เกี่ยวกับคณิตศาสตร์ ก็เน้นเกี่ยวกับงานคณิตศาสตร์ สารคดี จะลงอะไรก็ได้ เปิดช่องให้ผมเขียน แล้วแต่อารมณ์ แล้วแต่ความพร้อมของข้อมูลด้วย บางทีมีข้อมูลก็เขียนไม่ออก แต่ถ้าประโยคแรกผมเปิดประเด็นได้ ก็จะเขียนได้เรื่อยๆ พอเห็นอะไรก็ถ่ายบทความไว้ เห็นอะไรน่าสนใจก็ถ่ายเอกสารจากห้องสมุดมาเก็บไว้หมด เวลาเขียนก็นำข้อมูลมาสังเคราะห์อีกที ผมไม่ได้เขียนโดยการพิมพ์คอมพิวเตอร์ เขียนด้วยลายมือ ทำอย่างไรให้คนหันมาสนใจใช้ห้องสมุดเหมือนอาจารย์ได้ ห้องสมุดเองควรจะมีบทบาท ในการติดต่อให้ user พวกครู เพราะครูคือหัวใจในการถ่ายทอดความรู้ให้กับเด็ก ถ้าครูไม่สนใจห้องสมุด อย่างเต็มที หรือ อย่างควรจะใช้ การเรียนการสอนก็ไม่มีวิวัฒนาการ คนรุ่นใหม่พึ่งอินเทอร์เน็ตเยอะมาก การเขียนหนังสือจากอินเทอร์เน็ต เนื้อหาต้องกลั่นกรอง เนื้อหาไม่เป็นที่ยอมรับเหมือนในนิตยสาร เด็กจะคิดว่าสิ่งที่ผมเขียนมาจากอินเทอร์เน็ต แต่ความจริงผมไม่ค่อยได้ใช้กูเกิ้ล ผมอาจจะเปิดนิดหน่อยเพื่อดูข่าว ส่วน wikipidia ใครๆก็เขียนได้ ยาวมากจนไม่ทราบว่าอะไรเป็นแก่นของเนื้อหา แต่ในสมัยนี้การสอบ ครูมักจะออกข้อสอบเฉพาะในหนังสือ วัฒนธรรมการเรียน เค้าจะไม่กระตุ้นให้หาหนังสืออ่านเสริม คำถามจะอยู่ใน lecture ที่ครูสอน ดังนั้นเด็กก็จะอ่านเฉพาะตรงนั้น ตอบตรงนั้น ได้ตรงนั้น ทำให้ไม่ค้นคว้า ถ้าครูไม่นำเอาความรู้ใหม่ๆ ใส่เข้าไป เด็กก็จะไม่สัมผัส ไม่มีความจำเป็นต้องรู้ ข้อจำกัดของภาษาก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ทำให้การใช้ห้องสมุด โดยเฉพาะวารสารต่างประเทศ หนังสือต่างประเทศ ยังไม่คุ้มค่า เท่ากับได้ใช้ห้องสมุดเพียงแค่ครึ่งเดียว ส่วนอีกครึ่งยังไม่คุ้ม บรรณารักษ์เองควรเพิ่มบทบาทที่จะรู้จักครูมากขึ้น ควรจะผูกผันกับครู ในด้านทักษะของครู และ นำสิ่งที่ห้องสมุดมี ส่งข่าวให้เค้ารู้ ว่าตอนนี้มีสื่อหรือ ข่าวสารอะไรที่จะช่วยในการสอนมากขึ้น เพราะถ้าครูไม่เข้าห้องสมุด ลูกศิษย์ก็เลยไม่จำเป็นต้องใช้ห้องสมุด เหมือนกับเมื่อพ่อแม่ไม่ไปโบสถ์ ลูกก็ไม่ไป อะไรทำนองนั้น จะทำอย่างไรให้บรรณารักษ์มีความผูกพัน กับครูมากขึ้น บรรณารักษ์ เปรียบเหมือนพยาบาล คอยดูแลผู้ใช้ บางครั้งครูก็มีประเภทแบบรุนแรง ฉุนเฉียว บรรณารักษ์ ก็มีเหมือนกัน บรรณารักษ์ ควรจะมีลักษณะเป็นเพื่อน ต้องเหมือนรู้ใจของคนมาใช้ห้องสมุด  เช่นตัวผมเอง พอบรรณารักษ์ทราบว่าผมชอบอ่านอะไร ผมก็ชอบมา มีอะไรใหม่ๆ เค้าก็แนะนำให้หมด เหมือนเราเข้าไปร้านอาหารก็ทราบว่าเราจะกินอะไร ผมคิดว่า ที่ผมเป็นผมได้เพราะว่าห้องสมุดนี่ล่ะครับ บรรณารักษ์ ต้องมี friendly user กับทุกคน นั่นเป็นสิ่งสำคัญที่สุดผมโชคดีที่มีบุคลิกที่ใกล้ชิดกับบรรณารักษ์มาก ตอนเรียนหนังสือใช้ห้องสมุดตลอดเวลา จนเค้าคิดว่าเราเป็นคนหนึ่งของห้องสมุด เค้าคงรู้ว่าสิ่งที่ผมได้จากเค้า ผมนำไปสู่สังคม เราตอบแทนสังคมด้วยกัน จะเป็นนักวิจัย จะเป็นนักเขียน ห้องสมุดก็มีหนังสือให้ มีมากเกินพอ ผมว่าเขียนไม่หมด  ที่สำคัญคือ ฟรี หนังสือ นิตยสารแต่ละวัน เป็นจำนวนเงินมาก เท่ากับเราประหยัด และ ได้ความรู้มากมาย